Iedereen heeft AI. Bijna niemand gebruikt het echt.
Gepubliceerd op
Wat we zagen op ons AI-event van 5 november, en wat jij eraan hebt.
Samenvatting
Alle handen omhoog bij hebben, een paar bij gebruiken
Halverwege de middag stelden we de zaal twee vragen. Eerst: wie heeft AI in zijn organisatie, een Copilot-licentie of iets vergelijkbaars? Vrijwel iedereen stak zijn hand op. Daarna: wie gebruikt het gestructureerd in zijn werk? Er bleven een paar handen over. In de zaal werd erom gelachen, met de herkenning die daarbij hoort: dit is blijkbaar niet mijn probleem alleen.
Dat beeld staat niet op zichzelf. Het CBS telt hoeveel bedrijven AI-technologie gebruiken: in 2025 was dat 29,8 procent van het mkb met 10 tot 249 werknemers en 66,2 procent van de bedrijven met 250 werknemers of meer. Bij de kleinste bedrijven groeide het gebruik in twee jaar van 6,8 naar 13,8 procent. Dat zijn voorlopige cijfers, gepubliceerd op 16 maart 2026.
Wat het CBS niet meet, is hoe diep dat gebruik gaat. Onderzoek dat daar wel naar kijkt komt vrijwel altijd van partijen die adoptie verkopen, en dat zijn wij ook: lees die cijfers dus met die wetenschap. Wat we zelf zagen in de zaal hoef je van niemand aan te nemen. De aanschaf loopt voor op het gebruik.
Anders gezegd: de licenties zijn gekocht, de techniek staat klaar, en toch verandert het werk nauwelijks. Je betaalt voor het gereedschap, maar je haalt er de waarde niet uit.
Waarom het bij hebben blijft
De reden die in de zaal het vaakst klonk, is ook de eerlijkste: het is een andere manier van werken, en dat is wennen. In het begin kost AI je meer tijd dan het je oplevert. Je moet nadenken over wat je vraagt, het antwoord controleren, en je oude route loslaten terwijl die oude route gewoon werkt. Wie het druk heeft, valt dan terug op wat hij kent.
Daar komt bij dat algemene uitleg zelden blijft hangen. Een demo van een IT'er die laat zien wat Copilot kan, is iets anders dan weten wat het voor jou als planner, beleidsadviseur of medewerker op de administratie betekent. Zonder die vertaalslag naar het eigen werk blijft AI een knop waar je niet op drukt.
Begin bij het proces, niet bij de tool
De sterkste voorbeelden van de middag begonnen allemaal bij werk dat al bestond. OptaScale liet een praktijkcase zien rond offertes en aanbestedingen. In plaats van elke aanbesteding met de hand te schrijven, liet dat bedrijf AI het grootste deel doen op basis van eerdere, goedgekeurde teksten. Wat overblijft is controleren en bijschaven. In die case ging er 80 procent van de tijd uit het proces. Het bijzondere zit in wat daarna gebeurde: hun verdienmodel draait op aantallen, dus met dezelfde mensen konden ze veel meer aanbestedingen doen. De tijdwinst werd omzet.
Zelf liet ik een demo zien die kleiner is en daardoor misschien herkenbaarder. Er komt een order binnen per mail, met een bijlage. Iemand opent die mail, opent de bijlage, leest voor wie het is en sleept het naar de juiste plek. Honderd keer per dag. Dat heb ik in een ochtend in elkaar gezet en het draait nu automatisch, zonder dat er nog iemand aan te pas komt. Voor werk dat vaker terugkomt staan er inmiddels kant-en-klare AI-agents klaar. Daar hoefde niemand om na te denken: iedereen kent zo'n stapeltje werk.
Dat is ook de volgorde die werkt. Niet beginnen bij de tool en zoeken waar je hem kwijt kunt, maar beginnen bij het werk dat elke week terugkomt, waar informatie wordt overgetypt of waar tijd verdwijnt in overdrachten.
Adoptie is geen training, het is herhaling
David van den Heuvel, onze adoptieconsultant, maakte het persoonlijk met een voorbeeld: Mark, een beleidsadviseur. Eerst zijn werkdag zoals die er nu uitziet, met een beetje AI maar zonder dat hij echt weet hoe. Daarna dezelfde dag nadat hij was meegenomen in het gebruik: een-op-een training, groepstraining en herhaling. Door het naast elkaar te leggen zag iedereen waar de tijd heen gaat en waar die terugkomt. Voor Copilot hebben we die opbouw vastgelegd in vier trainingen die op elkaar aansluiten.
Dat herhalen is geen detail. Een eenmalige training zet niemand in beweging; het gesprek met gelijkgestemden, een tweede ronde en iemand die meekijkt in je eigen werk wel. Dat is precies het verschil tussen een licentie die aan staat en een manier van werken die blijft hangen.
Expert insight
De duurste AI-licentie is die van de collega die hem nooit opent.
In de praktijk zie ik twee soorten organisaties. De eerste koopt licenties, zet ze uit over de hele organisatie en wacht af wie er iets mee doet. De tweede pakt een proces, maakt het af en breidt daarna pas uit. Het verschil zit zelden in het budget en bijna nooit in de techniek. Het zit in de vraag of iemand zich eigenaar voelt van de uitkomst.
Wat me daarbij opvalt: de processen die het meeste opleveren zijn bijna nooit de ingewikkelde. Het is dat ene mailtje met een bijlage dat honderd keer per dag met de hand wordt verwerkt, of de lijst die iemand elke maandag overtypt. Dat soort werk komt zelden ter sprake, want iedereen is eraan gewend. Vraag in een zaal wie er iets met AI wil en je krijgt grootse plannen. Vraag waar ze gek van worden en je krijgt de usecases die binnen een week terugverdiend zijn.
Mijn advies is dus niet om te beginnen met de vraag wat AI allemaal kan. Begin met de vraag welk werk jullie honderd keer doen en waarvan iedereen denkt: dit moet toch slimmer kunnen. Spreek daarna af wie het oppakt en wanneer je kijkt of het werkt. Zonder die twee afspraken blijft het bij een proef die niemand mist als hij stopt.
Pepijn StufkensCloud Consultant
Whitepaper
Copilot-adoptie binnen jouw organisatie
In negen pagina's: wat je in elke training leert en wat je erna kunt, hoe het groeipad is opgebouwd en hoe we de inhoud afstemmen op jouw organisatie. Direct te downloaden, zonder formulier.
Wat je maandag kunt doen
- Kies een proces dat elke week terugkomt en waar mensen over klagen. Niet het meest ingewikkelde, wel het meest vervelende.
- Schrijf op hoe het nu loopt, stap voor stap. Waar wordt informatie overgetypt, waar wacht iemand op een ander? Dat is dezelfde uitvraag waarmee onze consultants beginnen.
- Vraag je team wie AI al gebruikt en waarvoor. Je hebt meestal meer ervaring in huis dan je denkt.
- Spreek af wie het bijhoudt en wanneer je terugkijkt. Zonder dat moment zakt het weg.
- Begin klein genoeg om deze maand af te ronden. Een ochtend werk dat elke dag iets oplevert, is meer waard dan een plan voor volgend jaar.
Over de schrijver
Pepijn Stufkens is cloud consultant bij Solipsis en werkt er bijna drie jaar. Hij richt zich op het toepassen van AI en het optimaliseren, automatiseren en digitaliseren van processen, en bouwt de laatste tijd vooral agents voor klanten en voor Solipsis zelf: saaie taken naar de techniek, tijd over voor het werk dat wel leuk is.
De deelnemers gingen naar huis met concrete ideeen en een manier om naar hun eigen processen te kijken. Dat is precies wat we met de middag wilden bereiken: AI klein en praktisch maken, zodat het niet iets blijft waar je organisatie over praat, maar iets waar je organisatie mee werkt.
Moet ik al ervaring hebben met AI om hiermee te beginnen?
Nee. De vraag is niet hoeveel je van de techniek weet, maar hoe goed je je eigen werk kent. Als jij kunt aanwijzen welke taak elke week terugkomt en waar tijd verloren gaat, hebben wij genoeg om mee te beginnen. Technische voorkennis is niet nodig.
Waar begin ik als ik niet weet welk proces geschikt is?
Bij irritatie. Een terugkerende administratieve handeling, veel handmatig zoek- of invoerwerk, informatie die op verschillende plekken staat of een proces met veel overdrachtsmomenten zijn goede vertrekpunten. Het hoeft nog geen uitgewerkt AI-idee te zijn. Weet je niet waar je organisatie staat, dan geeft de Digital Health Check je in een paar minuten een eerste beeld.
Hoe lang duurt het voordat AI tijd oplevert?
In het begin kost het meer tijd dan het oplevert, en dat hoor je ons niet anders vertellen. Je leert een nieuwe manier van werken. Hoe snel het omslaat hangt af van het proces en van de begeleiding: de automatisering uit de demo was in een ochtend gebouwd, een nieuwe werkwijze aanleren bij een team kost langer en vraagt herhaling.
Is dit alleen iets voor grote organisaties?
Nee. In de zaal zaten directeuren, zzp'ers, IT-managers, mensen uit de productie en mensen die van hun organisatie de opdracht hadden gekregen om iets met AI te doen. Juist in kleinere organisaties levert een proces dat honderd keer per dag met de hand gaat direct merkbaar tijd op.
Benieuwd waar bij jou de snelste winst zit?
Zorgeloos werken met
Kom werken bij Solipsis
Aantoonbaar veilig
